Ο εμπρησμός της Σμύρνης και το δράμα χιλιάδων προσφύγων….

13 Σεπτεμβρίου 1922. Φρίκη, κραυγές και πτώματα παντού. Αυτή ήταν  η εικόνα που αντίκριζε κανείς από την άλλοτε ένδοξη σμυρναίικη προκυμαία. Κι από πίσω η ιστορική πόλη ήταν τυλιγμένη στις φλόγες. Πλέον τίποτα δε θύμιζε το μεγαλείο του πιο κοσμοπολίτικου αστικού κέντρου της Μεσογείου. …
Τον Αύγουστο του 1922 ο τουρκικός στρατός άρχισε να φθάνει στη Σμύρνη. Το μέτωπο είχε καταρρεύσει λίγες ημέρες νωρίτερα και πολλοί άντρες του ελληνικού στρατού αναζητούσαν καταφύγιο στα παράλια, λαβωμένοι και απογοητευμένοι. Από τους Τούρκους, πρώτοι μπήκαν στην πόλη οι τσέτες, δηλαδή οι άτακτοι μαχητές που ακολουθούσαν το στρατό του Κεμάλ. Αμέσως άρχισαν τις θηριωδίες. Εκτέλεσαν όσους άντρες βρήκαν μπροστά τους και έκαναν πλιάτσικο στα σπίτια και άρπαζαν από τις γυναίκες χρυσαφικά και τιμαλφή.
Έφτασαν στο σημείο να κόβουν τα δάχτυλα ή τα αφτιά για να πάρουν δαχτυλίδια και σκουλαρίκια….
Η φωτιά κατέκαψε όλη την πόλη, εκτός από τη μουσουλμανική και την εβραϊκή συνοικία, και διήρκεσε από τις 31 Αυγούστου έως 4 Σεπτεμβρίου (με το παλαιό ημερολόγιο). Σήμερα η επέτειος αυτή στην πραγματικότητα είναι η 13 Σεπτεμβρίου, καθώς την επόμενη χρονιά εισήχθη στην Ελλάδα το νέο ημερολόγιο.
Η φωτιά σήμανε το οριστικό τέλος  της μακραίωνης παρουσίας του ελληνισμού στη Μικρά Ασία. …

Την ώρα που η φωτιά κατέστρεφε σπίτια και περιουσίες, οι Τούρκοι σκότωναν, κακοποιούσαν και εξευτέλιζαν με κάθε τρόπο τους Έλληνες. Όσοι κατάφερναν να γλιτώσουν από τα χέρια των διωκτών, έτρεχαν στο λιμάνι κι εγκατέλειπαν την πόλη. Πολλοί έπεφταν ακόμα και στη θάλασσα για να σωθούν. Ο απολογισμός ήταν τραγικός….

Μέχρι την καταστροφή της Σμύρνης στην πόλη ζούσαν 270.000 άνθρωποι εκ των οποίων οι 140.000 ήταν Έλληνες, 80.000 μουσουλμάνοι Τούρκοι, 20.000 Εβραίοι και 12.000 Αρμένιοι. Η Γκιαούρ Ιζμίρ, η «άπιστη» Σμύρνη, όπως την αποκαλούσαν οι Τούρκοι, χάθηκε στις φλόγες….

Μέχρι το 1922 η Σμύρνη ήταν μία από τις πιο κοσμοπολίτικες και ανεπτυγμένες πόλεις της Ευρώπης. Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του πολυπολιτισμικού χαρακτήρα της έπαιξε η θέση της. Όπως η Θεσσαλονίκη, η Κωνσταντινούπολη και η Αλεξάνδρεια, η Σμύρνη με το εντυπωσιακό της λιμάνι αποτελούσε κομβικό σημείο επαφής μεταξύ Δύσης και Ανατολής….

Στην περίφημη προκυμαία της Σμύρνης συγκεντρώνονταν άνθρωποι και εμπορεύματα από κάθε γωνιά της γης. Μια απλή βόλτα ήταν αρκετή για να αντιληφθεί κανείς ότι η Σμύρνη ήταν σαν ένα πολύβουο μελίσσι ακόμη και μέσα στα μικρά σοκάκια της πόλης. Τα μαγαζιά ήταν εκατοντάδες και πουλούσαν προϊόντα κάθε λογής. Οι περαστικοί, άλλοι ντυμένοι με παραδοσιακές φορεσιές, άλλοι με πολυτελή υφάσματα, μιλούσαν ο καθένας στη γλώσσα του….

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι Τούρκοι είχαν δώσει στην πόλη το προσωνύμιο «άπιστη Σμύρνη». Κι αυτό διότι, αν και αποτελούσε ένα από τα μεγαλύτερα αστικά κέντρα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, οι μουσουλμάνοι κάτοικοι ήταν μειονότητα. Από τους 350.000 κατοίκους που υπολογίζεται ότι αριθμούσε η Σμύρνη το 1922, περισσότεροι από 160.000 ήταν Έλληνες, ενώ οι Τούρκοι ανέρχονταν περίπου στους μισούς. Μεγάλες ήταν ακόμα οι κοινότητες των Αρμενίων, των Εβραίων και των Λεβαντίνων. Από τις αρχές του 20ου αιώνα, αρκετοί Αμερικάνοι είχαν επίσης αρχίσει να εγκαθίστανται στη μικρασιατική πόλη….

(Αριστερά το κατάμεστο Θέατρο της Σμύρνης και δεξιά το θέατρο Κράιμερ και ο κινηματογράφος των Αδερφών Πατέ….)
Θέατρο ΚινηματογράφοςΤο Σεπτέμβρη του 1922 η Σμύρνη κάηκε ολοσχερώς στην επιδρομή των Τούρκων. Η φωτιά κατέστρεψε συνολικά 55.000 σπίτια (43.000 ελληνικά, 10.000 αρμένικα και 2.000 ξένων υπηκόων) 5.000 καταστήματα κι εκατομμύρια στρέμματα γης. Παράλληλα, οι νεότουρκοι, υπό τις εντολές του Κεμάλ, σκότωναν, βίαζαν και λεηλατούσαν ότι γλίτωνε από τις στάχτες….

Η Σμύρνη έχασε δια παντός τον πολυπολιτισμική της αίγλη. Με την ανταλλαγή πληθυσμών το 1923 εξισλαμίστηκε εντελώς. Όσα κτίρια και σπίτια διωγμένων είχαν απομείνει καταλήφθηκαν από Τούρκους.

Μία μόλις πενταετία μετά την καταστροφή, ο πληθυσμός της πόλης είχε μειωθεί κατά 200.000….

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here