Συνέντευξη με το γλύπτη Φίλιππο Καλαμάρα
Ο Φίλιππος Καλαμάρας γεννήθηκε στην Αθήνα και κατοικεί στην Φλώρινα από το 2007. Είναι Γλύπτης, μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος από το 2009 και Επίκουρος Καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών της Φλώρινας. Το γνωστικό του αντικείμενο είναι «Εικαστικό – Χρηστικό Αντικείμενο» και είναι υπεύθυνος του εργαστηρίου Διακοσμητικής. Έχει διδάξει και στο εργαστήριο Πολυμέσων και ψηφιακών τεχνών και στο μάθημα Τεχνολογίας Υλικών. Είναι υποψήφιος διδάκτορας με θέμα έρευνας «Σύγχρονες εργαστηριακές πρακτικές & υλικά, καθώς και οι επιρροές τους στην γλυπτική και το καλλιτεχνικό χρηστικό αντικείμενο».
Έχει πτυχίο Γλυπτικής από το Loughborough University School of Art and Design, Αγγλία και Master στην Σύγχρονη Τέχνη και την Θεωρία της Τέχνης από την Σχολή Καλών Τεχνών και το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, Σκωτία.
Έχει ζήσει πάνω από 7 χρόνια στην Αγγλία και στη Σκωτία λόγω σπουδών και επαγγελματικής δραστηριότητας. Εκθέτει ατομικά και έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, συμπόσια γλυπτικής και συνέδρια. Έργα του είναι τοποθετημένα σε δημόσιους χώρους, ανήκουν σε ιδιωτικές συλλογές και το γλυπτό του «Αγγελική», 2013, ανήκει στην συλλογή της Προεδρίας της Ελληνικής Δημοκρατίας και εκτίθεται στο Προεδρικό Μέγαρο.
Εκπαιδευτής σε σεμινάρια μετεκπαίδευσης της Ένωσης Εκπαιδευτικών Εικαστικών Μαθημάτων, στις εφαρμογές animation για τα σχολεία, σε καθηγητές και δασκάλους καλλιτεχνικών. Έχει δημοσιεύσεις στην «Εικαστική Παιδεία», ετήσια επιθεώρηση της Ένωσης Εκπαιδευτικών Εικαστικών Μαθημάτων.
Συνέντευξη
E.K.: Σας επηρέασε το διάστημα των τελευταίων 2 ετών με την πανδημία και τα lockdowns?
Φ.Κ.: Ναι, σημαντικά. Ανέτρεψε εντελώς το ρυθμό ζωής μου και σε οικογενειακό και σε επαγγελματικό επίπεδο. Επειδή το αντικείμενο που διδάσκω είναι κατ’ εξοχήν εργαστηριακής φύσεως, η μετάβαση των Πανεπιστημίων σε υποχρεωτική τηλεκπαίδευση σήμενε και πλήρη ανασχεδιασμό στην διδασκαλία και στην ύλη των μαθημάτων, με συνέπεια να αυξηθεί δυσανάλογα πολύ ο φόρτος εργασίας. Παράλληλα έπρεπε να βρεθεί τρόπος να μπορούν να μην χάσου επαφή οι φοιτητές με το αντικείμενο που ήθελαν να ερευνήσουν και να συνεργαστούμε για έξυπνες λύσεις ώστε να στήσουν εργαστήρια στο σπίτι τους.
Από την άλλη πλευρά, ως εικαστικό καλλιτέχνη, κάθε δυσκολία και εμπόδιο με τροφοδοτεί να ερευνήσω και νέους δρόμους για δημιουργία έργου. Για εμένα ήταν μια ευκαιρία να ξανασχοληθώ με την ψηφιακή γλυπτική και να ερευνήσω τις νέες μεθόδους δημιουργίας στον ψηφιακό χώρο, αλλά και της μεταφοράς του ψηφιακού έργου σε ύλη. Τα τελευταία χρόνια έχουν υπάρξει μεγάλες αλλαγές σε αυτό το πεδίο, κυρίως με την είσοδο των φτηνών 3Διάστατων εκτυπωτών και των CNC. Τον ενάμισι χρόνο που πέρασα κυρίως μπροστά σε μία οθόνη τον εκμεταλλεύτηκα ώστε να κατασκευάσω ένα μηχάνημα CNC που να καλύπτει τις απαιτήσεις μου για την μεταφορά των ψηφιακών έργων μου σε ύλη.
E.K.: Σε ποιο είδος γλυπτικής θα τοποθετούσατε τη δουλειά σας;
Φ.Κ.: Δεν ακολουθώ κάποιο συγκεκριμένο καλλιτεχνικό ρεύμα ή ομάδα. Το πεδίο έρευνας και εικαστικής αναζήτησής μου, περιστρέφεται κυρίως γύρω από την ανθρώπινη μορφή και τον όγκο που καταλαμβάνει είτε σαν σχέδιο είτε σαν μάζα μέσα στο χώρο, αλλά και τη σχέση του έργου με την υλικότητα και την υλική υπόσταση. Επίσης τα τελευταία χρόνια, μεγάλο μέρος της δουλειάς μου, και διδακτικά, αλλά και καλλιτεχνικά περιστρέφεται γύρω από τις εφαρμοσμένες τέχνες και την δημιουργία καλλιτεχνικών χρηστικών αντικειμένων. Προσπαθώ να χρησιμοποιώ πολλά διαφορετικά μέσα και τεχνικές (π.χ. μέταλλο, φύλο, μάρμαρο, συνθετικές ριτίνες, τεχνολογικά μέσα κ.α.) και είμαι διαρκώς σε μια ισορροπία μεταξύ μελέτης και εφαρμογής της κατάλληλης πρακτικής που ταιριάζει σε αυτό που θέλω να φτιάξω κάθε φορά. Έχω την υποψία ότι βαριέμαι σχετικά εύκολα (την μονοτονία) και αυτή είναι η δημιουργική διέξοδος που έχω ανακαλύψει για να το ξεπεράσω.
E.K.: Πώς συνέβη να ασχοληθείτε με την τέχνη της γλυπτικής;
Φ.Κ.: Μεγάλωσα σε ένα σπίτι με δύο γονείς καλλιτέχνες, γλύπτες, οπότε θα μπορούσε να το θεωρήσει κανείς φυσική συνέχεια. Παρόλα αυτά, οι σπουδές που ξεκίνησα ήταν γενετικής και Μοριακής Βιολογίας, μέχρι που στην πορεία συνειδητοποίησα ότι το καλλιτεχνικό πεδίο με τράβαγε περισσότερο. Ομολογουμένως, βιωματικά, μεγαλώνοντας, θεωρούσα αυτονόητο ότι οι άνθρωποι έχουν ένα εργαστήριο σπίτι τους και ότι είναι απολύτως φυσιολογικό να υπάρχουν γλυπτά και σχέδια παντού τριγύρω (ΛΟΛ). Από μικρός μου άρεσε να φτιάχνω (ή να χαλάω) πράγματα και απέκτησα και μια εξοικείωση με κάποια βασικά εργαλεία και υλικά μέσω αυτής της τριβής. Στην πορεία της ζωής μου και ειδικά ξεκινώντας τις σπουδές μου στην Βιολογία, ένιωθα την έλξη προς την δημιουργία όλο και πιο έντονα και τελικά άλλαξα αντικείμενο. Είναι κάτι που όσο μεγαλώνω το νιώθω να αιχμαλωτίζει την σκέψη μου σαν μαγνήτης και να μην με αφήνει. Έχω πάντα 2-3 έργα στη μέση σε διαφορετικά σημεία του χώρου μου και ακόμη και σε μικρά κενά, ή περνώντας, σταματώ και τα συνεχίζω.
Στο δια ταύτα, πιστεύω ότι κατέληξα στη γλυπτική και τις κατασκευές λόγω του χειρωνακτικού τους χαρακτήρα και την δυνατότητα χρήσης πολλών διαφορετικών υλικών, τεχνικών και εργαλείων για την υλοποίηση της σύλληψης του έργου. Είναι ένα ατελείωτο πεδίο που σε ανατροφδοτεί συνεχώς και σε προκαλεί να ερευνήσεις/μάθεις συνεχώς κάτι καινούριο.
E.K: Πόσο εύκολα αποχωρίζεστε/πουλατέ κάποιο έργο σας;
Φ.Κ.: Αρκετά δύσκολα, για να είμαι ειλικρινής. Συνήθως δεν κάνω μεγάλες σειρές έργων και σε κάθε ένα δοκιμάζω και κάτι καινούριο, οπότε μου είναι δύσκολο να το δώσω. Τα περισσότερα λειτουργούν και σαν ορόσημα κάποιας έρευνας. Είναι λίγο πιο εύκολο όταν πρόκειται για παραγγελία, ίσως γιατί το αισθάνομαι ως κάτι που το δημιουργώ απευθείας για κάποιον άλλο
Ε.Κ.: Τα έργα που παρουσιάζετε στην έκθεση αποτελούν μέρος κάποιας θεματικής ενότητας; Συνδέονται κάπως;
Φ.Κ.: Εκτός από ένα, τα υπόλοιπα είναι όλα φτιαγμένα τους τελευταίους 12 μήνες. Είναι μέρος μιας σειράς/ενότητας δουλειάς στην οποία δοκιμάζω την ψηφιακή και την υλική σύνδεση και η θεματολογία είναι επηρεασμένη από την καραντίνα και τις άπειρες ώρες τηλεδιασκέψεων που περάσαμε τον τελευταίο ενάμιση χρόνο. Είναι μέρος μιας έρευνας που θέλω να οδηγήσει σε μια ατομική έκθεση. Κάποια τα έχω ομαδοποιήσει ως Enclosures – Εγκλεισμούς και κάποια ως AvatARTs, από τις ψηφιακές περσόνες που δημιουργήσαμε το τελευταίο διάστημα. Επειδή συχνά επανέρχομαι σε μοντέλα και παλαιότερα έργα τα οποία τα εξετάζω με διαφορετική οπτική ή υλικό, έχω και 2 έργα από το ίδιο μοντέλο φιλοτεχνημένα με απόσταση αρκετών χρόνων.
Σας ευχαριστώ. Ελπίζω να τα ξαναπούμε με κάτι νεότερο σύντομα.
