Εθελοντής Δότης Μυελού των Οστών
Εθελοντής δότης μυελού των οστών μπορεί να γίνει κάποιος-α εφόσον είναι μεταξύ 18-45 χρονών και σε καλή κατάσταση υγείας.
Η διαδικασία είναι απλή, λαμβάνεται σάλιο από το στόμα του δότη με την χρήση βαμβακοφόρου στειλεού. Όσοι έχουν ήδη ακολουθήσει την διαδικασία στο παρελθόν δεν χρειάζεται να την επαναλάβουν . Εάν ένας εθελοντής δότης βρεθεί συμβατός με κάποιον ασθενή (παγκόσμια) θα κληθεί για να προχωρήσει η διαδικασία.
Αρχικά, ο δότης υποβάλλεται σε συμπληρωματικές εξετάσεις επιβεβαίωσης της συμβατότητας και, στη συνέχεια, σε γενικό check-up για να επιβεβαιωθεί η καλή κατάσταση της υγείας του.
Σε όλες τις φάσεις της διαδικασίας μέχρι την τελική συγκατάθεση για τη μεταμόσχευση ο εθελοντής μπορεί να ανακαλέσει την απόφασή του για τη δωρεά εάν αισθανθεί ότι δεν είναι έτοιμος γι’ αυτή. Εν τούτοις, είναι εξαιρετικά σημαντικό ο δότης να είναι συνειδητοποιημένος και απολύτως βέβαιος για την απόφασή του.
Δωρεά αιμοποιητικών κυττάρων
· Πώς γίνεται η συλλογή του μοσχεύματος
Υπάρχουν δύο εναλλακτικοί τρόποι συλλογής αιμοποιητικών κυττάρων
1. Συλλογή αιμοποιητικών κυττάρων από το αίμα η οποία αποτελεί τον πιο συχνό τρόπο
Στον δότη χορηγείται υποδόρια, τέσσερις ημέρες πριν τη συλλογή, ο αυξητικός παράγοντας των λευκών αιμοσφαιρίων (G-CSF). Την πέμπτη ημέρα η συλλογή γίνεται με ειδικό μηχάνημα φυγοκέντρησης αίματος, που ονομάζεται μηχάνημα αιμαφαίρεσης. Ο δότης συνδέεται με το μηχάνημα αιμαφαίρεσης μέσω των δύο μεσοβασιλικών φλεβών του (φλέβες του αγκώνα). Η διαδικασία της συλλογής διαρκεί δύο έως τρεις ώρες και δεν απαιτείται εισαγωγή και νοσηλεία του δότη στο νοσοκομείο. Ο δότης πηγαίνει στο σπίτι του αμέσως μετά τη συλλογή και στη δουλειά του την επόμενη το πρωί.
2. Συλλογή αιμοποιητικών κυττάρων από το μυελό σε σπάνιες περιπτώσεις
Η συλλογή γίνεται στο χειρουργείο υπό γενική αναισθησία με αναρροφήσεις του μυελού από τα οστά της λεκάνης Τη συλλογή κάνει ομάδα αιματολόγων μεταμοσχευτών ιατρών. Η διαδικασία διαρκεί περίπου μία έως δύο ώρες. Ο δότης παίρνει εξιτήριο το απόγευμα της ίδιας ημέρας ή την επόμενη το πρωί.
· Διαδικασία
Έχοντας ο δότης ενημερωθεί για τους δύο εναλλακτικούς τρόπους συλλογής αιμοποιητικών κυττάρων καθώς και για τις πιθανές παρενέργειες της συλλογής, έχει την ευκαιρία και τον χρόνο να υποβάλει διευκρινιστικές ερωτήσεις. Μέχρι αυτό το σημείο η
θετική πρόθεση του δότη είναι ελεύθερα ανακλητή και μπορεί να αποχωρήσει από τη διαδικασία αν δεν συμφωνεί με κάτι.
Αν συμφωνεί με τη διαδικασία, δίνει την έγγραφη συγκατάθεσή του, όπως προβλέπεται από τη νομοθεσία, και ξεκινά ο τελικός έλεγχος της καταλληλότητας του και της δυνατότητάς του να δώσει μόσχευμα. Πριν τη συλλογή, o δότης υποβάλλεται σε κλινικοεργαστηριακό έλεγχο, ώστε η συλλογή να είναι ασφαλής για τον ίδιο και τα αιμοποιητικά κύτταρα ασφαλή για τον ασθενή.
Πιθανές παρενέργειες
Η διαδικασία της συλλογής αιμοποιητικών κυττάρων είναι απόλυτα ασφαλής για τον δότη και οι ενδεχόμενες επιπλοκές είναι σχετικά ήπιες. Ο δότης δεν κινδυνεύει από μεταδιδόμενα νοσήματα, γιατί η συλλογή του μυελού γίνεται στο χειρουργείο υπό άσηπτες συνθήκες. Για τη συλλογή των αιμοποιητικών κυττάρων από το αίμα χρησιμοποιείται αποστειρωμένο σετ μίας χρήσης
Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί ότι όσα αιμοποιητικά κύτταρα κι αν συλλεγούν από τον μυελό ή από το αίμα, αυτά αντικαθίστανται από τις εφεδρείες του μυελού και ο δότης δεν κινδυνεύει από μυελική ανεπάρκεια.
Οι επιπλοκές που μπορεί να προκύψουν από τον τρόπο συλλογής μοσχεύματος μυελού των οστών είναι συνήθως ήπιες. H συχνότερη επιπλοκή είναι ο πόνος στα σημεία της συλλογής, που υποχωρεί με κοινά αναλγητικά και παρέρχεται βαθμιαία μέσα σε μία έως δύο εβδομάδες.
Οι επιπλοκές που μπορεί να προκύψουν από τη συλλογή περιφερικών κυττάρων (δηλαδή αίματος) είναι ήπιες. H συχνότερη επιπλοκή είναι συμπτώματα κοινού κρυολογήματος (πονοκέφαλος, μπουκωμένη μύτη, πόνοι στα οστά), οφειλόμενα στον αυξητικό παράγοντα G-CSF που χορηγείται στον δότη πριν τη λήψη. Διαρκούν όσο διαρκεί η χορήγηση του G-CSF και υποχωρούν με κοινά αναλγητικά.
Βλαδίκας Αναστάσιος MD MSc
Μέλος του Πανελληνίου Συλλόγου Μεταμοσχευμένων Μυελού των Οστών-ΠΑ.Σ.Μ.Μ.Ο-
Πηγή: Εθνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων
